eieren aarop gezichten zijn getekend met verschillende emoties

Wat is de gevoelswaarde van woorden?

Tafels en bankstellen vlogen door de lucht, er waren opgestroopte mouwen met hele dikke, geoliede spierballen waarlangs je dikke aderen van woede zag opbollen. De tattoo van een aanvallende cobra die zijn giftanden ontblootte kwam recht op mij af.

Ik zag gebroken ramen, ontsnapte gevangenen en ergens kwam een rafelige handzaag voorbij. Er waren immers ‘ongeregeldheden uitgebroken’ en mensen ‘gooiden met meubilair’. Met zulke taal verzin je er als lezer van alles bij. En wat je erbij verzint, komt nooit alleen. Ongeregeldheden. Oneffenheden. Rafelig. Scherpe randjes. Puntige tanden. Uitgebroken. Ontsnapt. Gevangenis. Criminelen.

Voor je het weet gaat fantasie een eigen leven leiden. Ik heb behoefte aan concrete en eenduidige taal. En het Jeugdjournaal is daar beter in dan het grote mensen journaal.

Bij het maken van zijn nieuwskring zocht mijn zoon van 11 op de NOS-site. Serieus nieuws. Voor volwassenen. Hij had een interessant bericht gevonden en nu moest hij in zijn eigen woorden vertellen waar het over ging. Maar nieuws voor volwassenen is zelfs voor volwassenen niet altijd in één keer te begrijpen.

Ik blijf het een raadsel vinden. Waarom toch gaan we rare woorden gebruiken wanneer we schrijven? Iedereen, ook ik. Er komen dan woorden op papier die niet mijn eerste keuze zijn wanneer ik praat. Heb ik eenmaal een moeilijk woord gebruikt, dan lukt het niet meer zo goed bij het makkelijke woord komen. Dan moet ik mijn tekst weer helemaal uitkleden en ontdoen van poespas. Een omweg.

‘Ongeregeldheden’ zijn gedoe

Als je schrijft, moet je ook rekening houden met de gevoelswaarde van woorden en de combinatie van woorden. Je kunt niet in de hoofden van alle lezers kijken en voorspellen hoe iets uitpakt, maar je kunt in elk geval nagaan wat een woord, je toon of een zin bij jezelf oproept. ‘Er waren ongeregeldheden uitgebroken’ geeft mij een ander gevoel dan ‘er waren ongeregeldheden’. Het eerste nog heftiger.

Ik probeerde zoon uit te leggen wat ongeregeldheden zijn. Ik wilde hem niet al te bang maken met de beelden die ik voor me zag. Dat zou ook teveel afleiden van waar hij het over wilde hebben en zijn spanningsboog was kort; hij had meer zin in zijn speelafspraak. “Euh, iets met rellen,” poogde ik. “En misschien zijn mensen dingen stuk gaan maken, tegen de politie gaan roepen, vervelend gaan doen?”

Jeugdjournaal kopte ‘gedoe’. Zo simpel.

Grote spierballen en rondvliegend meubilair

Wat een verademing zou het zijn als je geen tussenstapjes hoeft te maken bij het lezen, omdat de schrijver of journalist dat voor je heeft gedaan. Dat je meteen begrijpt wat er is gebeurd of wordt bedoeld.

Meubliair. Waar denk jij aan?

Jeugdjournaal onthulde: terrasstoelen. Waarom kan dat niet ook gewoon in het het nieuws voor volwassenen? Tenzij het jeugdjournaal zo vereenvoudigt dat er inderdaad ook nog parasols, biertafels en sofa’s zijn rondgesmeten door mensen met superkrachten.

Voor terasstoelen heb je niet zo veel kracht nodig. Daarmee werden de spierballen van de relschoppers meteen een stuk kleiner. Nu we de ernstigste onduidelijkheden hadden opgehelderd, kon mijn zoon veel makkelijker uitleggen waar het over ging. Zijn stelling wordt: ‘Het standbeeld van J.P. Coen moet weg. Eens of oneens?’ Dit kan in de klas een interessant gesprek opleveren. In taal die ook volwassenen begrijpen.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *