5 manieren waarop je boodschap verkeerd kan landen

Je hebt het vast wel eens meegemaakt: je vraag of boodschap komt verkeerd aan, heeft niet het gewenste effect. De ander deelt jouw gevoel voor humor misschien niet, mogelijk is je timing belabberd. Of je toon. Hoe duidelijk je jouw boodschap ook denkt te brengen, het kan altijd verkeerd landen. Daar kunnen communicatieprofessionals zoals ik niet genoeg van doordrongen zijn. Daarom ik deel ik hier 5 manieren waarop je vraag of boodschap onbedoeld verkeerd kan landen en wat je daarvan kunt opsteken. Aan de hand van een persoonlijk voorbeeld. 

(Het is een heel alledaags voorbeeld. Als je niet aangesproken voelt door ‘pannenkoek’, vul daar dan gerust ‘pizza’ of ‘tortilla’ in. Of iets anders dat rond is en dat je graag eet.)

We waren uit eten met mijn hele schoonfamilie. Mijn zoon kreeg een pannenkoek met suiker, zoals besteld. Daar was in een strakke, rechte lijn ongeveer een achtste stuk van de zijkant af. Hierdoor was de pannenkoek niet rond, zoals gebruikelijk bij pannenkoeken. Hij had de vorm van het hoofd van een sneeuwpop zonder nek waar nog een lijf onder moest. Ik vroeg me serieus benieuwd af waar dit door kwam. En vroeg de ober meteen: “Waarom is er een stuk af?”

Mijn zoon krijgt zelden een hele pannenkoek op. Het maakte me dus niet uit dat deze koek niet compleet was. Wel was ik oprecht nieuwsgierig wat er met de pannenkoek onderweg van de pan naar onze tafel was gebeurd. Zat er een grappig, origineel verhaal achter? Was de kok vergeten er met glazuur knoopoogjes en een winterpeen als neus op te tekenen? Had hij de verleiding niet kunnen weerstaan om van zijn eigen bakkunsten te proeven? Ik vond het in elk geval een uniek ding deze pannenkoek, zo een had ik nog niet eerder geserveerd gekregen.

Verkeerde landing 1: je bezorgt een schuldgevoel

Al die dingen die ik dacht moeten in mijn vraag hebben doorgeklonken. Maar verbeelde ik het me of zag ik daar een piepklein spiertje gespannen trillen in het gezicht van de ober? Was de ober een flauwte nabij geweest en had hij zelf…?

Hij was al de hele namiddag vriendelijk, dat had ik heus wel opgemerkt. Ondanks het spitsuur had hij behulpzaam gereageerd op elk ongecoördineerde verzoek uit onze groep van negentien man. Dat kost energie. Ik kan me goed voorstellen dat hij zijn moment van zwakte (suikerbehoefte) niet durfde toe te geven, hoewel ik begrip had getoond als hij dat als onder ons gezegd en gezwegen in mijn oor had gefluisterd.

Hij herstelde zijn uitdrukking en vriendelijk lachend keek hij mij aan terwijl hij antwoordde: “Ik weet het niet, en zal het navragen in de keuken.”

Verkeerde landing 2: je vraag komt ongelegen

De ober kwam meerdere keren terug om nog meer borden op tafel te zetten. Maar een antwoord kreeg ik niet. Hij zou vast eerst alle maaltijden aan de andere tafels in zijn gebied uitserveren. En dan weer een ronde drankjes. Gevolgd door toetjes. En koffie. De kans dat de ober mijn vraag zou beantwoorden slonk met elke gang.

Van een ding ben ik zeker: mijn timing was niet best. Ik had voorrang gegeven aan mijn persoonlijke behoefte aan opheldering, terwijl dat voor hem nul prio had.

Verkeerde landing 3: je raakt een gevoelige snaar

Ik bleef met een onaf gevoel zitten. En wendde mij tot mijn schoonzus die naast mij zat. Zij zou het pannenkoek-mysterie ook niet voor mij oplossen. Maar ze had mij wel de vraag horen stellen en dacht dat die mogelijk verwijtend was overgekomen. Wat zij dan weer niet verwijtend bedoelde, maar puur ter info. Tsja, zo had ik het nog niet bekeken. Dat was natuurlijk ook mogelijk. Hoe je met woorden al dan niet de juiste snaar raakt, daar ben ik mij als tekstschrijver meer dan gemiddeld van bewust. Maar nu had ik weekend en in mijn vrije tijd ben ik daar wat minder alert op.

Werd mijn oprechte nieuwsgierigheid opgevat als verwijt? Klonk ik echt zo? Of was het een aanname van de ober, gebaseerd op ontelbare ervaringen, dat ik een klagende klant zou zijn? Misschien was het mijn schoonzus die een onbewuste aanname deed, ingegeven door gedrag dat veel voorkomt in onze samenleving. Aannames, aannames en nog eens aannames. Ze verstoren zomaar je boodschap. Er is altijd ruis op de lijn tussen jou en de ontvanger. Zo raak je onbedoeld soms een gevoelige snaar.

Verkeerde landing 4: je boodschap leidt tot een vlucht- of vechtreactie

Ik flap er wel vaker iets uit omdat ik enthousiast of nieuwsgierig ben. Dat is mijn journalistieke neiging om zaken beter te willen begrijpen of boven water te krijgen. Als mijn eigen vraag of behoefte mij zo volledig in beslag neemt, geef ik daar zonder nadenken gehoor aan. Dat schrikt soms af of roept weerstand op. Je ziet die ander nooit meer terug. Of je krijgt de wind van voren. Dat is natuurlijk beide niet de bedoeling.

Verkeerde landing 5: je bedoeling misverleidt

Soms gebeurt het tegenovergestelde. Dan wordt mijn nieuwsgierigheid, aandacht of belangstelling als vriendschappelijk of liefdevol opgevat. Heb je iemands hart geraakt, maar op de verkeerde golflengte. Misschien met iets te veel van het goede?

Maar hoe moet ik dan uiting geven aan mijn nieuwsgierigheid?

Sorry, dit klinkt misschien alsof ik alle verantwoordelijkheid afschuif. Zo bedoel ik het juist niet. Luister nog maar even.

De klemtoon ligt niet stemverheffend op ‘dan’. Maar verlengend op ‘hoe’. Ik spreek deze vraag niet rap en kortaf uit, maar rustig en veelzijdig in warme klankkleuren. Mijn wenkbrauwen vouwen zich niet als een harmonica op tot een boze frons. Maar ik kijk naar linksboven alsof ik in de lucht zoek naar een antwoord. De punt van mijn linkerwijsvinger drukt over het puntje van mijn bovenlip als op een knop in het museum Nemo, zodat er ergens een balletje begint te rollen en ratelen. Tot het verlossende antwoord eruit rolt in de vorm van…Tadaa! Wederom een blog. Dé manier waarop ik de grote en kleine ongemakken des levens te lijf ga en wat tot bewustwording leidt.

Bewust onbekwaam is de eerste stap naar verbetering.

Ik kan en zal me altijd verder blijven bekwamen in heldere, vriendelijke communicatie. Er valt altijd winst te behalen met meer aandacht voor de omstandigheden en uitgangspunten van de ontvanger. Dan kan ik woordkeuze, opbouw, timing, toon en lichaamstaal/vormgeving erop afstemmen. En soms beter mijn mond houden.

Fantastisch! Ik heb weer wat geleerd. Maar waar toch dat stuk pannenkoek is gebleven…?